Како изгледа одењето кај мултипла склероза?
Мултипла склероза (МС) може да влијае врз начинот на кој луѓето одат, но третмани, помагала и различни стратегии можат да помогнат во одржување на подвижноста. Речиси две третини од лицата со МС можат да одат и 20 години по поставување на дијагнозата.
Многу луѓе кои живеат со МС се прашуваат како состојбата може да влијае врз нивната способност за одење и врз нивниот од (начинот на одење) и што можат да направат за да останат мобилни.
Иако МС може да го отежни одењето, третмани, помагала и стратегии можат да помогнат да се одржи подвижноста. Всушност, речиси две третини од лицата со МС велат дека сè уште можат да одат 20 години по дијагнозата, а некои наоѓаат нови начини да се прилагодат и да останат активни со помош на специјализирани третмани и уреди.
Ако забележите тешкотии при одење или промени во начинот на одење, разговарајте со вашиот матичен лекар или невролог. Тие можат да утврдат дали овие промени се поврзани со МС и што треба да се преземе понатаму.
Вообичаени проблеми со одењето кај МС
Како и другите симптоми на МС, проблемите со одењето може значително да се разликуваат од лице до лице. Некои луѓе може да забележат промени во начинот на одење, во брзината или должината на чекорот или други абнормалности во одот.
Чести проблеми при одењето поврзани со МС вклучуваат:
- Тешкотии при слегување по скали
- Потреба од побавни и пократки чекори
- Чувство на нестабилност при одење
- Сопнување или губење рамнотежа
- Чувство на тежина во нозете при чекорење
- Слабост во нозете при потпирање на нив
- Тешкотии да се постави стапалото цврсто на подлогата
Како изгледа одот кај МС?
Поради големата разновидност на проблемите, не постои еден препознатлив „МС од“, за разлика од состојби како Паркинсонова болест, каде што одот е полесно препознатлив. Кај МС, начинот на одење е варијабилен.
Два чести обрасци на одење поврзани со МС се:
- Невропатски (steppage gait)
- Спастичен од
Невропатски од
Невропатскиот од се карактеризира со „пад на стапалото“ — симптом при кој предниот дел од стапалото паѓа надолу и не се подига правилно при одење. Прстите се насочени надолу и може да се влечат по подот.
Спастичен од
Спастичниот од е чест кај луѓе со мускулна вкочанетост и грчеви. Ногата на страната што е повеќе засегната е вкочанета и се движи во полукружно влечење.
Проблемите со одењето влијаат различно кај секого
Тешкотиите со одењето може да се појават нагло или постепено, да варираат во текот на денот и да бидат со или без болка.
Некои луѓе се изненадени колку брзо се влошиле симптомите. Други забележуваат постепена промена со текот на времето.
Што ги предизвикува проблемите со одењето кај МС?
МС го зафаќа централниот нервен систем и го забавува или нарушува преносот на нервните сигнали. Ова може да доведе до:
- Спастичност
- Слабост во мускулите
- Забавени реакции помеѓу мозокот и телото
Одењето е сложен процес кој бара координација на повеќе системи. Нарушената комуникација помеѓу мозокот и телото може да доведе до дисфункција во одот.
Спастичност
Спастичноста често ги зафаќа нозете или задникот и предизвикува вкочанетост и грчеви што го отежнуваат одењето.
Проблеми со рамнотежата
До 4 од 5 лица со МС имаат одреден степен на атаксија (нарушена координација), што може да предизвика нестабилен од.
Сензорни проблеми
Вкочанетоста во стапалата може да го намали чувството за подлогата, што го отежнува одењето.
Мускулна слабост и замор
Слабоста во нозете и стапалата го отежнува одењето. Заморот (екстремна исцрпеност што не се подобрува со одмор) може дополнително да ја намали издржливоста и да го зголеми ризикот од падови.
Третман и справување со проблемите во одот
Постојат повеќе начини за справување со проблемите со одењето:
- Лекови
- Физикална терапија
- Вежбање
- Помагала
Лекови
Далфампридин
Далфампридин е орален лек одобрен од американската FDA за подобрување на одењето кај лица со МС. Делува така што го подобрува преносот на нервните сигнали кога миелинот е оштетен.
Не се препорачува кај лица со историја на напади или умерено до тешко оштетување на бубрезите.
Лекови против спастичност
За намалување на спастичноста може да се користат:
- Баклофен
- Тизанидин
- Клоназепам
- Ботокс инјекции
Други лекови
- Габапентин – за невропатска болка (може да предизвика вртоглавица)
- Диклофенак – за мускулно-скелетна болка
Помагала
Постојат различни видови помагала:
- Бастуни
- Одалки
- Инвалидски колички
- Патерици
Постојат и носливи уреди како Cionic Neural Sleeve (одобрен 2022) и Neural Sleeve 2 (2025), кои можат да помогнат при пад на стапалото и подобрување на одот.
Ортози како ankle-foot orthotic можат да помогнат при пад на стапалото.
Вежбање и физикална терапија
Дури и мала количина редовна физичка активност може да помогне.
Се препорачува:
- Аеробни вежби 2–3 пати неделно
- Вежби со отпор најмалку 2 пати неделно
Физиотерапевт може да направи анализа на одот и да предложи соодветни вежби.
Ризик од падови и превенција
Лицата со МС имаат зголемен ризик од падови.
Можете да го намалите ризикот со:
- Носење стабилни обувки со ниска потпетица
- Зајакнување на мускулатурата
- Поставување рачки за придржување дома
- Отстранување кабли и предмети од патеките за движење
Не сте сами во справувањето со тешкотиите при одење. Вашиот здравствен тим може да помогне да се најдат најдобрите стратегии за вас и да се зачува подвижноста што е можно подолго.
Извор: www.mymsteam.com/resources/walking-difficulties-in-ms?
Забелешка: Овој текст има информативен карактер и необезбедува медицински совет, дијагноза или третман. Оваа содржина не е наменета да биде замена за професионален медицински совет, дијагноза или третман. Секогаш побарајте совет од Вашиот лекар или друг квалификуван здравствен работник за било какви прашања што може да ги имате во врска со здравствената состојба. Никогаш не занемарувајте ги или одложувајте професионалните медицински совети поради тоа што сте го прочитале на оваа веб страница. Мислењата изразени не секогаш се мислења на Националното здружение за МС и наменети се да предизвикаат дискусија за прашања кои се однесуваат на мултипла склероза.