Потреба од редефинирање на критериумите за рефундирање на царинските давачки, ДДВ и акцизата при набавка на патнички автомобил за лицата со попреченост
Можноста за поврат на средствата платени како царински давачки, ДДВ и акциза при набавка на патнички автомобил за лицата со попреченост беше замислена како системска мерка за поддршка на нивната мобилност. Иако во основа станува збор за соодветно решение, постојната практика на институциите, како и актуелната нормативна рамка, ја наметнуваат потребата од одредени измени со цел лицата со попреченост поефикасно и полесно да го остваруваат ова право.
Имено, според актуелното решение, во Годишната програма за рефундирање на овие средства, покрај другите услови, предвидено е правото на рефундација да може да се оствари само доколку купопродажната вредност на возилото не надминува 10.000 евра во денарска противвредност, односно 20.000 евра во денарска противвредност доколку возилото е опремено со дополнителна опрема, како што се автоматски или полуавтоматски менувач, рачни команди, хидраулична дигалка за инвалидска количка или пристапна рампа за влез во возилото.
Во услови кога на домашниот и меѓународниот пазар на автомобили е исклучително тешко да се најде квалитетно возило по цена до 10.000 евра, додека набавката на нов автомобил со потребната дополнителна опрема во рамките на предвидениот лимит од 20.000 евра е особено ограничена, оправдано се поставува прашањето за реалната применливост и ефективноста на оваа мерка.
Од тие причини, Националното здружение смета дека е неопходно итно да се пристапи кон измена на критериумите утврдени во Годишната програма за рефундирање на овие средства. Измените треба да бидат насочени кон зголемување на максималната купопродажна вредност на возилото за која може да се оствари рефундација, врз основа на методологија што ќе ги земе предвид реалните движења на цените на автомобилите на пазарот. Ова е особено важно во однос на критериумите што се применуваат за возилата со вградена дополнителна опрема, која за многу лица со попреченост е неопходен предуслов за безбедно и самостојно користење на возилото.
Дополнително, Националното здружение смета дека е потребно да се преиспита и постојната практика на царинските органи при увоз на автомобили од странство. Имено, во голем број случаи, податоците за вредноста на возилото наведени во странските купопродажни договори не се прифаќаат како основа за утврдување на неговата вредност, по што царинските органи спроведуваат дополнителна процена и утврдуваат повисока вредност од онаа наведена во договорот. Доколку со таквата процена се надминат праговите од 10.000, односно 20.000 евра, барањето за рефундирање на средствата се одбива поради непочитување на вредносните ограничувања предвидени во Програмата.
Поради тоа, неопходно е јасно да се утврдат правилата за докажување и утврдување на вредноста на возилото набавено во странство, вклучително и начинот на кој ќе се третира документацијата за купопродажбата издадена во странство. Истовремено, потребно е да се разгледа можноста за воведување модел според кој, независно од вкупната купопродажна вредност на возилото, рефундацијата би се одобрувала до максималниот износ утврден со Годишната програма, под јасно дефинирани и транспарентни услови.
Националното здружение за МС смета дека ваквите измени на Годишната програма би придонеле за значително подобрување на реалната достапност на оваа мерка за лицата со попреченост. На долг рок, тие би ги намалиле пречките за секојдневна мобилност, би овозможиле поголема самостојност и би придонеле за подобрување на севкупната положба и општественото вклучување на лицата со попреченост.
Затоа, редефинирањето на критериумите не треба да се гледа само како измена на финансиските прагови, туку како неопходен чекор кон создавање пофункционална, поправична и подостапна мерка за поддршка на мобилноста и самостојноста на лицата со попреченост.