Дали мултипла склероза е наследна?

МС Македонија
март 18, 2026

5 важни фактори 

Ако ви е дијагностицирана мултипла склероза (МС) — автоимуна болест што ги напаѓа нервите во ‘рбетниот мозок и мозокот — можеби се грижите дали ќе ја пренесете на вашите деца. Ако сте негувател на лице со МС, можеби сте загрижени дали вие или други членови од семејството сте во ризик да развиете МС.

Дали МС се јавува во семејства? МС не е строго наследна болест, што значи дека не се пренесува директно од родител на дете ниту пак се пренесува низ генерации на едноставен начин. Сепак, ако имате роднина од прв степен со МС, тоа може да ги зголеми шансите за развој на состојбата.

Еве неколку клучни генетски и еколошки фактори што можат да влијаат на ризикот за појава на МС.

  1. МС кај најблиските членови на семејството

Многу членови на семејството и негуватели на лица со МС имаат прашања како: Дали МС може да се пренесе од родител на дете? Ако мојот брат има МС, дали треба да се тестирам? Дали МС е наследна од баба ми?

Сепак, истражувањата покажуваат дека ризикот е поголем кај луѓе кои имаат блиски роднини со МС. Лицата кои имаат родител, дете или брат/сестра со МС имаат ризик од околу 3 до 4 проценти да развијат МС.

Анализа од 2013 година на 18 студии помогна подобро да се разбере доживотниот ризик кај членовите на семејството. Истражувачите откриле дека ризикот е највисок кај оние кои се генетски поблиски до лице со МС. На пример, кај еднојајчени близнаци, ако едниот има МС, другиот има ризик од 20 до 25 проценти да развие МС. Доживотниот ризик кај други роднини е:

  • Двојајчени близнаци — 4,5 проценти
  • Брат или сестра — 2,7 проценти
  • Родител — 1,5 проценти
  • Дете — 2 проценти

Овие бројки укажуваат дека постои генетска компонента кај МС. Сепак, можно е да развиете МС иако никој во вашето семејство ја нема. Исто така, може да се појави во една генерација без да ја имале родителите или обратно.

  1. Генетски фактори на ризик

Не постои еден единствен ген поврзан со МС. Иако точната причина е непозната, научниците утврдиле дека генетиката игра улога во подложноста и развојот на болеста. Околу 230 генетски варијанти се поврзани со зголемен ризик од МС. Лицата со МС може да имаат еден или повеќе генетски фактори на ризик.

Студијата од 2013 година проценила дека гените придонесуваат околу 54 проценти од вкупниот ризик. Сепак, генетските фактори не ја одредуваат судбината — тие само ја зголемуваат веројатноста.

  1. Еколошки фактори

Кај МС, абнормалниот одговор на имунолошкиот систем предизвикува воспаление и оштетување на централниот нервен систем и миелинот (заштитната обвивка на нервите). Овој процес најверојатно е резултат на комбинација од внатрешни и надворешни фактори.

Некои еколошки фактори поврзани со МС се:

  • Инфекции
  • Пушење
  • Географска локација (северните делови на САД, јужна Канада, делови од Европа, јужна Австралија и Нов Зеланд)
  • Aдолесценција или рана зрелост

Еден од факторите со најсилни докази е инфекцијата со Epstein-Barr вирус (EBV), кој предизвикува инфективна мононуклеоза („моно“). Студија од 2022 година покажа дека лицата кои имале EBV имале 32 пати поголем ризик да развијат МС. Сепак, важно е да се нагласи дека повеќето луѓе кои го имале EBV никогаш не развиваат МС.

  1. Ниво на витамин Д

Витаминот Д е важен за коските, мускулите, имунолошкиот систем и мозокот. Се добива преку изложување на сонце и преку храна како риба, јајца и млеко. Сè повеќе студии укажуваат дека витаминот Д може да има заштитна улога кај МС.

Ниското ниво на витамин Д во крвта е поврзано со зголемен ризик од развој на МС. Ова може особено да важи за лица со ниско ниво на витамин Д при раѓање или во детството. Сепак, нема јасни докази дека високите нивоа целосно штитат од МС.

Истражувачите ја проучуваат и улогата на суплементацијата со витамин Д. Некои клинички испитувања покажале намалена активност на болеста кај рана МС, додека други не нашле значајна разлика.

  1. Пошироко семејство со МС

Иако ризикот е помал кај подалечни роднини отколку кај родители или браќа и сестри, МС може да се појави и во поширокото семејство.

Некои луѓе без семејна историја биле изненадени кога тие или нивни блиски добиле дијагноза.

Важно е да се запомни дека генетиката е само еден од повеќето фактори во развојот на МС. Ниту еден единствен фактор досега не е докажан како директна причина за МС.

 

Извор: https://www.mymsteam.com/resources/is-multiple-sclerosis-hereditary

Забелешка: Овој текст има информативен карактер и необезбедува медицински совет, дијагноза или третман. Оваа содржина не е наменета да биде замена за професионален медицински совет, дијагноза или третман. Секогаш побарајте совет од Вашиот лекар или друг квалификуван здравствен работник за било какви прашања што може да ги имате во врска со здравствената состојба. Никогаш не занемарувајте ги или одложувајте професионалните медицински совети поради тоа што сте го прочитале на оваа веб страница. Мислењата изразени не секогаш се мислења на Националното здружение за МС и наменети се да предизвикаат дискусија за прашања кои се однесуваат на мултипла склероза.